01Co oznacza jeden punkt i wspólna oś czasu?
Na wykresach cenowych jeden punkt oznacza miesiąc. Etykieta „grudzień 2025” nie jest ceną z 1 grudnia: data pierwszego dnia miesiąca służy jedynie ustawieniu punktu na osi. Ropę uśredniamy z dostępnych dziennych notowań, kurs dolara z dziennych publikacji NBP, a paliwa z tygodniowych obserwacji Komisji Europejskiej. To średnie arytmetyczne obserwacji, nie miesięczne średnie ważone ilością sprzedanych litrów. Sam źródłowy odczyt krajowy KE ma własną metodę zbierania danych.
Wspólny pionowy kursor wybiera ten sam miesiąc we wszystkich panelach. Osie pionowe mają osobne skale i jednostki. Podobna wysokość dwóch linii w różnych panelach nie oznacza tej samej wartości. Słupek wyniku finansowego obejmuje cały rok: przesunięcie kursora między styczniem i grudniem nie zmienia go w wynik miesięczny.
02Ropa Brent i dolar: od baryłki do złotych za litr surowca
Cena Brent pochodzi z dziennych notowań Europe Brent Spot Price FOB publikowanych przez EIA, w dolarach za baryłkę. To cena referencyjna surowej ropy, nie cena benzyny i nie ujawniony koszt zakupu konkretnej dostawy przez ORLEN. USD/PLN oznacza liczbę złotych za jednego dolara z tabeli A NBP; to kurs średni, a nie kurs transakcji spółki.
Wzór dla pojedynczego dnia: Brent w zł/l = Brent w USD/baryłkę × USD/PLN ÷ 158,987. Liczba 158,987 to przyjęta liczba litrów w baryłce. Dla każdego dnia notowania ropy dobieramy kurs z tego dnia; jeżeli NBP go wtedy nie opublikował, używamy ostatniej wcześniejszej publikacji, maksymalnie sprzed 7 dni. Dopiero z tak przeliczonych dziennych wartości liczymy średnią miesiąca.
Dlatego iloczyn dwóch widocznych średnich miesięcznych — ceny Brent i kursu dolara — nie musi dać dokładnie pokazanej wartości Brent w zł/l. Średnia iloczynów dziennych nie jest z reguły iloczynem średnich miesięcznych. Przeliczenie baryłki na litry służy porównaniu jednostek; nie zakłada, że litr ropy daje litr benzyny.
Źródła: EIA (nowa karta), archiwum tabeli A NBP (nowa karta).
03Cena paliwa z podatkami i bez podatków: co pobieramy z KE?
Dla benzyny Pb95 i oleju napędowego korzystamy z dwóch odrębnych szeregów Weekly Oil Bulletin: ceny konsumenckiej z podatkami oraz ceny po wyłączeniu podatków. To odczyty dla Polski, obejmujące rynek krajowy, a nie cennik stacji ORLEN. Serię bez podatków pobieramy ze źródła: nie tworzymy jej przez samo odjęcie VAT od ceny na pylonie.
Arkusz historyczny podaje ceny w euro za 1000 litrów. Odtwarzamy złote, używając kursu z tej samej datowanej pozycji KE. Pole PL_exchange_rate oznacza w tym pliku euro za 1 złoty. Cena w zł/l = cena w EUR/1000 l ÷ kurs KE w EUR/PLN ÷ 1000. Następnie uśredniamy dostępne obserwacje tygodniowe w miesiącu. Nie używamy do tego miesięcznego kursu dolara z drugiego wykresu.
„Bez podatków” oznacza wyłączenie podatków i opłat uwzględnionych w serii KE, a nie tylko VAT. Cena bez VAT nadal może zawierać akcyzę i inne obciążenia. Cena bez wszystkich tych podatków nadal zawiera ekonomiczne koszty i wynagrodzenie firm uczestniczących w produkcji oraz sprzedaży paliwa.
Źródło: Komisja Europejska — Weekly Oil Bulletin, szeregi with taxes / without taxes (nowa karta).
04Jak wyliczamy podatki na litr?
Podatki i opłaty łącznie = cena paliwa z podatkami − cena tego samego paliwa bez podatków, dla tych samych dat i tego samego rynku. To różnica dwóch szeregów KE, wyrażona w zł/l. Nie jest to kwota podatków zapłaconych przez ORLEN do budżetu.
VAT wydzielamy z ceny brutto dla każdej obserwacji tygodniowej: VAT w zł/l = cena brutto − cena brutto ÷ (1 + stawka VAT). We wzorze 23% zapisuje się jako 0,23. Nie mnożymy ceny brutto przez 23%, ponieważ brutto już zawiera ten podatek. Hipotetycznie przy 6,15 zł brutto i 23% VAT kwota VAT wynosi 6,15 − 6,15/1,23 = 1,15 zł. Kwota 5,00 zł po odjęciu VAT nadal nie jest ceną bez akcyzy i pozostałych opłat.
„Sama akcyza” pochodzi ze zweryfikowanej stawki dla danego paliwa i daty; stawkę w zł/1000 l dzielimy przez 1000. Nie utożsamiamy z nią całej różnicy ceny brutto i ceny bez podatków. Pozostała część = podatki/opłaty łącznie − VAT − sama akcyza. Jest to reszta obliczenia. Może obejmować inne opłaty i różnice zaokrągleń; nie przedstawiamy jej jako niezależnie zmierzonego, kompletnego wykazu obciążeń.
Składowe liczymy najpierw dla dat obserwacji, a dopiero potem jako średnie miesięczne. Zmiana stawki w środku miesiąca oznacza średnią po datach notowań, nie po wszystkich dniach kalendarzowych. Jeśli choć jednej potrzebnej obserwacji nie można uzgodnić ze źródłami, odpowiednia miesięczna składowa pozostaje pusta. Szczegółowe uwagi do wybranego miesiąca znajdują się przy wykresie.
Źródła: szeregi i arkusze podatkowe KE oraz MF — stawki akcyzy (nowa karta), ustawa o VAT (nowa karta). Podane wzory opisują kalkulację tej strony, nie indywidualne rozliczenie podatkowe firmy.
05Różnica czego od czego? Gotowe paliwo bez podatków minus surowa ropa
Od średniej miesięcznej ceny litra gotowego paliwa sprzedawanego konsumentom w Polsce, po wyłączeniu podatków według KE, odejmujemy średni miesięczny ekwiwalent ceny litra surowej ropy Brent w złotych. Wzór: różnica w zł/l = cena paliwa bez podatków w zł/l − Brent w zł/l. Benzyna Pb95 i olej napędowy mają osobne obliczenia; przełącznik paliwa zmienia pierwszą wartość, ale nie serię Brent.
Po co to porównujemy? Aby zobaczyć, jak zmienia się odstęp między ceną gotowego produktu a ceną referencyjnego surowca. Nadal porównujemy dwa etapy łańcucha dostaw. Nie odejmujemy kosztów przetwarzania ropy, energii, biokomponentów, transportu, magazynowania, utrzymywania zapasów, hurtu i prowadzenia stacji. W różnicy mieszczą się też wynagrodzenia różnych uczestników tego łańcucha; nie znamy ich podziału z samego wykresu.
Nie jest to więc marża netto ORLEN, marża detaliczna stacji ani dowód, ile spółka zarobiła na każdym litrze. Rafineria wytwarza kilka produktów, ma określone uzyski, kupuje różne gatunki ropy i sprzedaje w innych terminach niż dzień zakupu surowca. Przebieg linii może wynikać także z opóźnień cen i struktury kosztów. Przykład przy wykresie pokazuje dokładnie liczby użyte dla zaznaczonego miesiąca.
06Modelowa marża rafineryjna: osobny wskaźnik publikowany przez ORLEN
Tę linię odczytujemy z opublikowanej bazy miesięcznej ORLEN; nie wyliczamy jej z ceny paliwa na polskiej stacji ani z zysku netto spółki. Wskaźnik zestawia modelową wartość koszyka produktów rafineryjnych z modelowym kosztem surowców, według wag i notowań przyjętych przez emitenta. Jednostką jest USD na baryłkę modelowego przerobu.
Przykładowo opis modelu na stronie ORLEN za 2025 podaje po stronie produktów udziały benzyny 33%, oleju napędowego 48% i ciężkiego oleju opałowego 13%, a po stronie wsadu 98% Brent i 2% gazu. Nie normalizujemy samodzielnie wag ani nie odtwarzamy kalkulacji ze skróconego przypisu. Pokazujemy opublikowany wynik modelu.
Od sierpnia 2022 zmieniła się formuła; granica jest oznaczona na wykresie. Wzmianki o pozostałych produktach różnią się też między późniejszymi przypisami, co nie wystarcza do ustalenia kolejnej zmiany kalkulacji. Historyczna seria pochodzi z obecnie publikowanej bazy, a nie z rekonstrukcji wszystkich dawnych wersji. To wskaźnik warunków rynkowych, nie pełnego kosztu rafinerii czy faktycznego zysku sprzedawcy. W 2026 publikowany wskaźnik CEE ma inną definicję i częstotliwość kwartalną, więc nie wstawiamy go do miesięcznej linii.
Źródła: ORLEN — model 2025 (nowa karta), zmiana 2022 (nowa karta), wskaźniki 2026 (nowa karta).
07Zysk, przychody i segmenty: tu korzystamy ze sprawozdań
Roczne przychody, wynik operacyjny EBIT, wynik netto i przepływy operacyjne pochodzą ze skonsolidowanych sprawozdań Grupy ORLEN. Przychód oznacza sprzedaż, EBIT — wynik działalności operacyjnej, netto — wynik po dalszych pozycjach finansowych i podatku dochodowym, a przepływy operacyjne — ruch gotówki z działalności operacyjnej. Odpisy, rozliczenia przejęć i inne zdarzenia mogą zmieniać zysk bez identycznego wpływu na gotówkę w danym roku.
Gdy mówimy o procentowej rentowności netto firmy, jej wzór to wynik netto ÷ przychody × 100%. Jednostką są procenty sprzedaży, nie zł/l ani USD/baryłkę. Nie należy podstawiać tego wskaźnika w miejsce żadnej z dwóch opisanych wcześniej linii. Strona nie szacuje zysku netto na litrze benzyny przez dzielenie całego zysku koncernu przez sprzedaż paliw.
W kartach lat przychody segmentów są zewnętrzne; obrót wewnątrz Grupy nie jest liczony ponownie jako sprzedaż konsumentom. Wynik segmentu zachowuje swoją raportowaną definicję i obejmuje jego działalność wewnętrzną. Wyłączenia oraz inne uzgodnienia pokazujemy osobno. Nie ujawniono w tych tabelach osobnego zysku netto benzyny. Dla 2013–2025 dostępne jest uzgodnienie EBIT do netto. Podatek dochodowy w takim uzgodnieniu jest kosztem rachunkowym, nie sumą VAT, akcyzy i wpłat do budżetu.
Zachowujemy pierwotne dane roku bieżącego z jego raportu, obejmujące całą Grupę wraz z udziałami niekontrolującymi. Późniejsze korekty i zmiany zakresu segmentów są opisane. Nazwiska prezesów i rządy pokazują chronologię: nie są dowodem przyczynowego wpływu danej osoby na wynik. Źródła i strony raportów są przy każdej karcie rocznej.
08Luki, zaokrąglenia i granice porównania
Dane zestawiono według stanu na 25 września 2026. Brak ceny paliwa 2000–2004 nie jest ceną zerową. Miesięczna marża modelowa obejmuje 2008–2025. Rozbicie VAT/akcyzy ma luki, a marzec–sierpień 2026 pozostaje bez tych składowych z powodu nieuzgodnionych źródeł; opublikowane ceny brutto i bez podatków pozostają widoczne. Brakujące wartości nie są interpolowane. Wrzesień 2026 jest niepełny, a roczne karty kończą się na pełnym roku 2025.
Obliczenia korzystają z większej liczby miejsc dziesiętnych niż etykiety. Drobna różnica przy ręcznym odejmowaniu zaokrąglonych liczb nie musi oznaczać błędu. Kwoty są nominalne, bez korekty inflacyjnej. Zestawienie wspólnej osi czasu służy porównaniu, nie wykazaniu związku przyczynowego. Do ustalenia rzeczywistej marży ORLEN na konkretnym paliwie potrzebne byłyby zgodne zakresowo dane o jego sprzedaży, wolumenie i wszystkich przypisanych kosztach; te wykresy ich nie zastępują.
